LECZENIE CHIRURGICZNE WYPADNIĘCIA GRUCZOŁU TRZECIEJ POWIEKI U PSA

„CHERRY EYE”

Przemysław K. Bryła, Marcin Tomczak

Powieka trzecia jest to fałd spojówki leżący w kącie przyśrodkowym oka. W fałdzie tym znajduje się chrząstka, która ma postać płytki w kształcie litery T. Na tej chrząstce od strony gałki ocznej leży gruczoł trzeciej powieki. U psa ma on kolor lekko czerwony; rolą jego jest produkcja wodnej komponenty łez. Przyjmuje się, że odpowiada on za 30 – 35% produkcji łez w danym oku (1,2). Gruczoł trzeciej powieki przymocowany jest do tkanki łącznej twardych struktur oczodołu za pomocą więzadeł, które utrzymują go w obrębie trzeciej powieki. W przypadku , gdy więzadła te są słabo wykształcone lub ulegają aplazji ( wada wrodzona lub nabyta ), dochodzi do przemieszczania się gruczołu ponad trzecią powiekę (2). Wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki określane jest terminem „ cherry eye „. Niektóre rasy psów i kotów szczególnie często narażone są na tę dolegliwość. Spośród psów wymienić należy psy rasy Cocker Spaniel, Beagle, Shith Tzu, Bokser a wśród kotów , koty Birmańskie (1,3). „ Cherry eye” dotyczy zwykle młodych zwierząt do szóstego miesiąca życia i występuje jedno lub obustronnie (4).
Dolegliwość ta powinna być leczona, ponieważ długotrwałe uwięźnięcie gruczołu prowadzi do jego uszkodzenia i w efekcie do osłabienia funkcji. Zmniejszenie produkcji łez jest obarczone ryzykiem powstania w późniejszym okresie życia psa syndromu „ suchego oka „ (4, 5).
Znanych jest kilka metod chirurgicznego leczenia „cherry eye” : począwszy od manualnego odprowadzenia gruczołu na swoje miejsce - co jest możliwe tylko we wczesnym okresie po wypadnięciu, poprzez całkowite lub częściowe jego odjęcie – obarczone ryzykiem powstania „suchego oka „ (6), aż do chirurgicznego odprowadzenia gruczołu pod spojówkę trzeciej powieki. Tę ostatnią metodę opracował Morgan i znana jest pod nazwą „pocket technique”- technika kieszonki (1). Pozwala ona na odprowadzenie gruczołu w całości pod spojówkę z zachowaniem jego funkcji.
Metodę tę zdecydowaliśmy się zastosować w leczeniu „cherry eye” u psa, który trafił do naszej przychodni. Pacjentem był 20 tygodniowy bokser płci żeńskiej.

Badaniem okulistycznym zdiagnozowano wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki wraz z odkształceniem podstawy chrząstki trzeciej powieki. Wykonano, test łzowy Schirmera – Schirmer Tear Test (Schering Plough Animal Health), barwienie rogówki fluoresceiną – Fluoretest ( Chauvin Pharmaceuticals Ltd.) oraz pomiar ciśnienia śródgałkowego tonometrem aplanacyjnym. Badanie oka nie wykazało innych zmian chorobowych. Przed zabiegiem wykonano badanie kliniczne, EKG i analizę krwi. Ich wyniki nie odbiegały od normy. Zabieg wykonano w znieczuleniu ogólnym. Do zabiegu użyto narzędzi okulistycznych.
Etap pierwszy polegał na przecięciu zagiętej chrząstki trzeciej powieki. Najpierw nacięto spojówkę powiekową, a następnie chrząstkę. Przecięcie chrząstki miało za zadanie poprawić przyleganie trzeciej powieki do gałki ocznej.

Następnie wywinięto trzecią powiekę tak, żeby gruczoł leżał na powiece. Bezpośrednio przed i za wystającym gruczołem nacięto spojówkę gałkową. Oba cięcia nie mogą się ze sobą łączyć.

Nożyczkami okulistycznymi wycięto pod spojówką gałkową trzeciej powieki „kieszonkę” – „pocket”. Za wrota kieszonki służyła nam przecięta spojówka za gruczołem. Za pomocą nici chirurgicznej 6.0 vicryl złączono szwem ciągłym brzegi przeciętej przed i za gruczołem spojówki, aby w ten sposób przykryć go spojówką. Szycie rozpoczęto i zakończono od strony powiekowej trzeciej powieki aby powstały węzeł nie drażnił rogówki.

Następnym krokiem było delikatne wprowadzenie gruczołu do wyciętej kieszonki i zawiązanie szwu.

Przez kilka dni po zabiegu do oka wkraplano antybiotyk , a pies musiał nosić kołnierz ochronny. Po kilku dobach od operacji oko wróciło do normalnego funkcjonowania.

PIŚMIENNICTWO

1. Morgan R.V., Duddy I.M., McClurg K. – Prolapse of the gland of the third eyelid in dogs: a retrospective study of 89 cases. J. of the Am. Animal Hosp. Ass..1993, 29, 56.
2. Miller P. E. - w Essentials of Veterinary Ophtalmology pod red. K. Gelatt. 2000. 113
3. Chahony S. I ,Crasta M., Trio St., Clerc B. – Three cases of prolapse of the nicticans gland in cats. Vet. Opht..2004, 7 (2),113.
4. Dugan S.J., Severin G.A., Hungerford L.L. - Clinical and histological evaluation of the prolapsed third eyelid gland in dogs. J. of the Am. Vet. Med. Ass.. 1992, 15, 201, 1861
5. Saito A., Watanabe I., Kotani T. – Morphologic changes of the anterior corneal epithelium caused by third eyelid removal in dogs. Vet. Opht. 2004, 7 ,113.
6. Kaswan R. L., Martin C. L. - Surgical correction of the third eyelid prolapse in dogs. J. of the Am. Vet. Med. Assotiation. 1985, 186 (1), 83.

Przemysław K. Bryła, Marcin Tomczak
Przychodnia Weterynaryjna 02-776 Warszawa ul. Hawajska 16

tel. 022 644 9128